السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

48

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

دو - متونى كه در آن‌ها ، اختلاف نظر مكتب فقهى شيعه و مكاتب فقهى اهل سنّت در مسائل گوناگون آمده است ، مانند : كتاب الخلاف شيخ طوسى و تذكرة الفقهاء علامهء حلّى . اين متون ، به متون فقه مقارن ( تطبيقى ) مشهوراند . سه - متونى كه در بردارندهء اختلاف نظر فقيهان شيعه در مسائل مختلف همراه با ادلّهء آن است ، مانند : مختلف الشيعة علامهء حلّى . مفتاح الكرامة سيد جواد عاملى را به دليل نقل جامع اقوال فقيهان شيعه ، مىتوان در زمرهء اين متون دانست . چهار - متونى كه در آن‌ها ، اقوال اختصاصى فقيهان شيعه در مسائل مختلف فقهى گرد آمده است ، مانند : الإنتصار سيد مرتضى . پنج - متون غير استدلالى ( فتوايى ) كه در آن‌ها ، تنها احكام فقهى بىهيچ مستند و استدلال بيان شده است ، مانند : النهايه شيخ طوسى ، شرايع محقق ، تحرير علامهء حلّى و العروة الوثقى سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى . شش - متون تفريعى و استدلالى كه در آن‌ها ، فروع متعدّد فقهى به همراه ادلّه و استدلال بيان شده است ، مانند : المبسوط شيخ طوسى و المكاسب شيخ انصارى . هفت - متونى كه به بيان و شرح قواعد فقهى پرداخته است ، مانند : القواعد و الفوائد شهيد اول و القواعد الفقهية بجنوردى . هشت - متونى كه به گونهء استدلالى به شرح متون فقهى ديگر پرداخته است . بسيارى از متون فقهى ، از اين گونه‌اند ، مانند : الروضة البهيّة شهيد ثانى در شرح لمعهء شهيد اول ، مسالك الافهام شهيد ثانى در شرح شرايع محقق . معروف‌ترين و جامع‌ترين اين متون ، جواهر الكلام شيخ محمد حسن نجفى است كه در شرح شرايع محقق نگاشته شده است . نه - متونى كه در شرح آيات در بردارندهء احكام ( آيات الاحكام ) تأليف شده است ، مانند : فقه القرآن راوندى ، كنز العرفان فاضل مقداد و زبدة البيان محقق اردبيلى . ده - متونى كه در پاسخ به پرسش‌هاى فقهى نگاشته شده است . اين متون كه امروزه به استفتائات معروف است ، در گذشته با عنوان مسائل و بيشتر به نام منطقه و محل سكونت پرسشگران شهرت مىيافته است ، مانند : جوابات المسائل الموصليّة تأليف سيد مرتضى .